Địa danh
Lâm Ấp
Nước láng giềng phía nam Giao Châu, giáp huyện Tượng Lâm; nhiều lần đánh lên đất Nhật Nam, Cửu Chân trong các thế kỷ IV–V, và bị quân phương Bắc do Đàn Hoà Chi cầm đầu đánh trả, hạ thành Khu Túc.
Hồ sơ
- Vị trí
- Giáp huyện Tượng Lâm, huyện cực nam của quận Nhật Nam; tờ biểu của Đào Hoàng nói ngoài biên cách Lâm Ấp chỉ bảy trăm dặm12
- Niên đại
- Nhiều lần đánh lên Nhật Nam, Cửu Chân: năm 344 theo Thuỷ kinh chú; Toàn thư ghi các lần cướp phá năm 399, 413, 415, 420 và 431; năm 433 theo Tống thư, vua Lâm Ấp sai sứ xin lĩnh Giao Châu và bị từ chối; thành Khu Túc bị quân Đàn Hoà Chi hạ năm Nguyên Gia thứ hai mươi ba (446) theo Tống thư thiên Lâm Ấp, các sách khác chép lệch345
Về nơi này
Sử cũ chép
Lâm Ấp là láng giềng phía nam của Giao Châu. Tượng Lâm, huyện cực nam của quận Nhật Nam, giáp nước này. Đào Hoàng, trong tờ biểu dâng lên triều đình Tấn sau khi Tấn diệt Ngô năm 280, ghi rằng ngoài biên cách Lâm Ấp chỉ bảy trăm dặm.12
Cảnh nặng nề nhất về các cuộc đánh phá của Lâm Ấp nằm trong Thuỷ kinh chú. Lịch Đạo Nguyên ghi năm 344, Phạm Văn của Lâm Ấp đánh Nhật Nam, Cửu Đức, Cửu Chân, trăm họ chạy tán loạn, nghìn dặm không khói bếp, rồi mới về nước. Cảnh ấy chỉ có trong sử Trung Hoa; Toàn thư không có tên Phạm Văn, và những lần Lâm Ấp cướp phá mà Toàn thư ghi lại là các năm 399, 413, 415, 420 và 431.34
Năm 433, Lâm Ấp đến không bằng quân mà bằng thư: vua Phạm Dương Mại sai sứ dâng biểu, hiến sản vật địa phương, xin được lĩnh Giao Châu; chiếu đáp rằng đường xa, không cho. Tám trăm năm sau, Lê Văn Hưu đọc tới đây và bàn rằng Lâm Ấp nhân lúc nước Việt không có quân mà cướp Nhật Nam, Cửu Chân rồi xin lĩnh lấy, và ông lấy việc đời Lý đánh Chiêm Thành làm việc rửa nhục cho lần ấy.56
Tống thư chép năm Nguyên Gia thứ hai mươi ba, tức năm 446, thứ sử Giao Châu Đàn Hoà Chi được sai đi đánh Lâm Ấp; quân ấy hạ thành Khu Túc, chém đại soái Phù Long. Gần một trăm năm sau, trận thắng duy nhất của phía Lý Bí mà các bộ sử chép lại trong mấy năm ấy cũng là đánh Lâm Ấp. Lương thư chép năm 543 vua Lâm Ấp phá Đức Châu, đánh Lý Bí; tướng của Bí là Phạm Tu lại phá vua Lâm Ấp ở Cửu Đức, vua Lâm Ấp thua chạy.57
Được nhắc trong
- Tập 1Cột đồng Mã Viện và chính sách đồng hoá10 phút
- Tập 4Giao Châu thời Lưỡng Tấn – Nam Bắc triều11 phút
- Tập 6Khởi nghĩa Lý Bí, lập nước Vạn Xuân (541–544)9 phút
- Tập 11Khởi nghĩa Mai Thúc Loan — Mai Hắc Đế11 phút
Nguồn của trang này
Mỗi dòng hồ sơ và mỗi đoạn dưới đây dẫn về một tài liệu trong danh sách này. Cách chúng tôi chọn và kiểm nguồn