Thời kỳ
Nam Việt
Nước do một viên quan nhà Tần lập ở Lĩnh Nam sau khi nhà Tần sụp, tồn tại năm đời rồi bị nhà Hán diệt. Sử Việt xếp nó vào đâu là câu hỏi các sử gia cãi nhau suốt bảy trăm năm.
Hồ sơ
- Niên đại
- Sử ký chép gọn: từ khi Uý Đà bắt đầu làm vương, năm đời, chín mươi ba năm thì nước mất1
- Địa bàn
- Ba quận nhà Tần đặt ở Lĩnh Nam — Nam Hải, Quế Lâm, Tượng Quận. Đà đánh chiếm hai quận sau rồi tự lập; các nhóm Mân Việt, Tây Âu và Lạc thì lệ thuộc chứ sử không chép là bị đánh chiếm1
- Chép sớm nhất
- Sớm nhất là Sử ký của Tư Mã Thiên, phần Nam Việt liệt truyện — soạn khi nước ấy vừa mất chưa đầy hai mươi năm1
Tổng quan
Sử cũ chép
Nước này khác mọi thời kỳ khác trong loạt bài ở một chỗ: nó có một bộ sử gần thời gần như không thời kỳ nào khác có được. Tư Mã Thiên soạn Sử ký khi Nam Việt vừa mất chưa đầy hai mươi năm, và dành hẳn một thiên cho nó. Nhờ vậy ta có tên người, có lời thư, có ngày tháng, có cả lời tự bào chữa của chính Triệu Đà gửi vua Hán — thứ mà thời Hùng Vương hay Âu Lạc không hề có.1
Nhưng cũng chính vì thế mà thời kỳ này là chỗ dễ nhầm nhất. Bản Sử ký in ngày nay đặt chính văn của Tư Mã Thiên và lời chú của người đời Đường sát nhau trên cùng một trang. Chuyện quen thuộc nhất gắn với Triệu Đà trong ký ức người Việt — ông đánh phá An Dương Vương — nằm ở tầng chú ấy, không nằm ở chính văn. Đọc không phân tầng thì tưởng cả hai cùng một tuổi, trong khi chúng cách nhau khoảng chín trăm năm.2
Các tập
Nguồn của trang này
Mỗi dòng hồ sơ và mỗi đoạn dưới đây dẫn về một tài liệu trong danh sách này. Cách chúng tôi chọn và kiểm nguồn