Nhân vật
Lý Hiền
Nhà chú Hậu Hán thư đời Đường, thế kỷ VII. Một số chi tiết về Hai Bà Trưng không có trong chính văn Hậu Hán thư — kinh đô Mê Linh, cái hang Kim Khê — hiện ra trong lời chú của ông, qua sách Việt chí mà ông dẫn.
Hồ sơ
- Niên đại
- Đời Đường, thế kỷ VII, chừng sáu trăm năm sau sự việc năm 431
- Vai trò
- Nhà chú Hậu Hán thư; lời chú của ông dẫn cả một sách nay đã mất là Việt chí2
Tiểu sử
Sử cũ chép
Ông đặt lời chú ngay sau câu truyền đầu về Lạc Dương trong truyện Mã Viện, dẫn một sách tên là Việt chí: Trưng Trắc dấy binh, đóng đô ở huyện Mê Linh; đến khi Mã Viện đánh dẹp thì chạy vào trong hang Kim Khê, hai năm mới bắt được. Tức là trên cùng một trang, chính văn nói bị chém vào tháng Giêng, chưa đầy một năm sau Lãng Bạc, còn lời chú nói trốn trong hang, hai năm mới bắt được. Lý Hiền chép cả hai, không phân xử. Mười hai thế kỷ sau, Cương mục làm y như vậy: bản chết ở chính văn, bản trốn trong hang ở lời chú.13
Truyện Mã Viện, phần chính văn, không nêu nguyên nhân cuộc khởi nghĩa, chỉ chép hai chị em làm phản; câu lý do chỉ có ở đó dưới dạng lời chú của Lý Hiền, với chữ tức giận đổi thành oán giận. Ở thiên các tộc phương Nam, câu ấy là chính văn của Phạm Diệp. Tên người chồng của Trưng Trắc thì lời chú của ông đọc là Thi Sách, đúng như chính văn Hậu Hán thư viết.45
Có chỗ ông phải ghi thêm vì chính văn không khớp với sách trước. Khi Mã Viện nói nhà Hán xưa sai Lộ Bác Đức mở đặt bảy quận, ông chua: nay chỗ này nói bảy quận, thế là không giống sách trước — sách trước tức Hán thư. Còn khi cần chỉ chỗ, ông quy về địa danh đời ông: Vô Công, Cư Phong là tên hai huyện thuộc quận Cửu Chân, và Cư Phong nay là Ái Châu — chữ nay ở đây là của đời Đường.67
Được nhắc trong
- Tập 1Cột đồng Mã Viện và chính sách đồng hoá10 phút
- Tập 4Hai Bà Trưng khởi nghĩa, năm 4011 phút
- Tập 6Mã Viện: Lãng Bạc và Cấm Khê10 phút
Nguồn của trang này
Mỗi dòng hồ sơ và mỗi đoạn dưới đây dẫn về một tài liệu trong danh sách này. Cách chúng tôi chọn và kiểm nguồn