Nhân vật
Trọng Thuỷ
Con vua Nam Việt, sang ở rể nhà An Dương Vương rồi phá nỏ. Bản cổ nhất chỉ gọi ông là Thuỷ và chép ông lấy cưa cưa đứt nỏ; chữ Trọng và cách tráo lẫy là của bản muộn.
Hồ sơ
- Tên khác
- Hai bản sớm đều chỉ gọi là Thuỷ — bản cổ nhất gọi là thái tử nước Việt; tên Trọng Thuỷ là chữ của Toàn thư123
- Vai trò
- Con vua Nam Việt, được cha sai sang: bản cổ nhất chép là thái tử sang xin hàng phục, xưng thần thờ vua; Việt sử lược chép là con tin, xin kết giao. Trong cả ba bản, ông là người phá chiếc nỏ123
- Gia tộc
- Con Triệu Đà — bản cổ nhất gọi cha ông bằng chức cũ là vua Nam Việt Uý Đà, Việt sử lược gọi là Vũ Hoàng; chồng Mỵ Châu, con rể An Dương Vương123
- Kết cục
- Bản cổ nhất chỉ chép ông trốn về báo vua Nam Việt rồi thôi; kết cục quen thuộc là của Toàn thư — ôm xác vợ về chôn ở Loa Thành rồi nhảy xuống giếng chết, và ngọc trai biển Đông đem rửa bằng nước giếng ấy thì càng sáng13
- Chép sớm nhất
- Giao Châu ngoại vực ký, sách đã mất, dẫn lại trong Thuỷ kinh chú đầu thế kỷ VI — ở đó ông chỉ có một chữ tên: Thuỷ1
Tiểu sử
Sử cũ chép
Bản cổ nhất chỉ gọi ông là Thuỷ và cho ông một nhiệm vụ rõ ràng: nước Việt sai thái tử tên là Thuỷ sang xin hàng phục, xưng thần thờ vua. Việc ông làm ở đó cũng khác bản kể ngày nay. Thuỷ hỏi Mỵ Châu, bảo lấy nỏ của cha ra xem; thấy nỏ rồi, Thuỷ lén lấy cưa cưa đứt nỏ, xong trốn về báo vua Nam Việt. Nam Việt tiến binh, vua giương nỏ, nỏ gãy, thua. Chiếc nỏ bị phá huỷ chứ không bị đánh tráo — và trong bản này ông không phải người dỗ dành ai, vì chính nàng đã chủ động trước.1
Việt sử lược đổi tư cách của ông: Triệu Đà — sách gọi là Vũ Hoàng — sai con là Thuỷ sang làm con tin, xin kết giao, chứ không phải sang xin hàng phục. Ở đây Thuỷ dụ Mỵ Châu cho xem nỏ thần rồi phá hỏng máy. Cả hai bản sớm đều không có chuyện ở rể, không có đoạn chia tay, không có cái giếng. Và trước khi Thuỷ ra tay, sách đã chép một việc khác: vua đối đãi Cao Lỗ sơ sài, Cao Lỗ bỏ đi.2
Chữ Trọng và cách phá nỏ quen thuộc đều là của Toàn thư: ở đó ông ngầm làm hỏng lẫy rồi thay cái khác, và có đoạn chia tay với lời hẹn chiếc chăn gấm lông ngỗng. Bản ấy cũng cho ông một kết cục mà hai bản sớm không có: ôm xác vợ về chôn ở Loa Thành rồi nhảy xuống giếng chết, để lại chuyện ngọc trai biển Đông rửa bằng nước giếng ấy thì càng sáng. Bốn trăm năm sau, khi Cương mục đưa con rùa vàng ra khỏi chính văn, việc ông tráo lẫy nỏ vẫn được giữ lại.34
Được nhắc trong
Nguồn của trang này
Mỗi dòng hồ sơ và mỗi đoạn dưới đây dẫn về một tài liệu trong danh sách này. Cách chúng tôi chọn và kiểm nguồn