Franz Heger

Khảo cổ tìm thấy

Nghiên cứu hiện đại về trống đồng chỉ bắt đầu từ cuối thế kỷ XIX, sau khi người phương Tây tới vùng này. Heger có trong tay 22 chiếc trống thật, cộng hồ sơ và ảnh chụp của 143 chiếc khác — tổng cộng 165 chiếc — rồi dựa vào hình dáng, vùng phân bố, hoa văn và cả thành phần hợp kim mà chia thành bốn loại. Loại I là loại ông cho là cổ nhất, và chính loại này về sau được khảo cổ học Việt Nam gọi bằng một cái tên khác: trống Đông Sơn. Việc phân loại mà cả Việt Nam lẫn Trung Quốc còn dùng tới nay như vậy là của một người ngoài cuộc.¹

Ba loại còn lại đơn giản hơn hoặc muộn hơn; riêng loại II tìm được nhiều ở vùng người Mường nên còn gọi là trống Mường, còn loại IV thì đầu thế kỷ XX nhiều người gọi thẳng là trống Trung Quốc vì giống đồ đồng bên đó. Việc đặt tên nghe thì bình thường nhưng là một nước đi có sức nặng: loại I được gọi theo tên một làng Thanh Hoá, trong khi bên kia biên giới người ta cũng đặt tên các loại trống theo địa danh nước mình — Vạn Gia Bá, Thạch Trại Sơn, Bắc Lưu, Linh Sơn. Tên gọi không chỉ để gọi; nó cắm một lá cờ.²¹