Đào Hoàng

Sử cũ chép

Nhà Ngô tiến quân để lấy lại Giao Chỉ, người cầm quân là Đào Hoàng. Tấn thư kể ông dùng mưu thắng Đổng Nguyên, rồi đem mấy nghìn tấm gấm vóc lấy được trên thuyền báu trước đó tặng cho thủ lĩnh giặc ở Phù Nghiêm là Lương Kỳ; Kỳ đem hơn một vạn người tới giúp Hoàng. Toàn thư chép lại chuyện này, nhưng đổi tên người thủ lĩnh thành Lương Tề. Tấn thư còn giữ một câu của chính ông, nói về bờ bên kia: bờ nam trông vào muối sắt của ta, cắt đi, đừng bán cho họ.²¹

Theo Tấn thư, đất Vũ Bình, Cửu Đức, Tân Xương hiểm trở, dân man ở đó mạnh dữ, qua nhiều đời không chịu thần phục; Đào Hoàng đánh dẹp, mở đặt ba quận, cùng hơn ba mươi huyện thuộc Cửu Chân.²

Năm 280 nhà Tấn diệt nhà Ngô. Đào Hoàng ở lại, dâng biểu lên triều đình mới xin đừng giảm quân ở Giao Châu; tờ biểu có hai con số: ngoài biên cách Lâm Ấp chỉ bảy trăm dặm, và quân thần thống lĩnh vốn hơn bảy nghìn người. Toàn thư chép lại tờ biểu ấy, nhưng con số thành tám nghìn. Tấn thư viết về ông: ở phương Nam ba mươi năm, uy và ân nổi tiếng nơi phong tục khác lạ; đến khi mất, cả châu gào khóc như mất cha mẹ hiền. Toàn thư chép gần như y hệt.³²¹

Tấn thư kể tiếp: con ông là Đào Uy, đang làm thái thú Thương Ngô, được đón về lĩnh chức, ở chức rất được lòng dân, ba năm thì mất. Toàn thư chép câu ấy gần như từng chữ, chỉ thêm một chữ mười: Đào Uy tại chức ba mươi năm mới mất. Cuối truyện là một câu tổng kết cả dòng họ: từ Cơ đến Tuy, bốn đời, người làm Giao Châu có năm người.²¹